Voor B&B eigenaren: meld je aan en krijg de eerste 3 maanden gratis

Drents-Friese Wold: wandelen, fietsen en overnachten in het nationaal park

Door Monique en Richard, eigenaren Slaapenontbijt.nl

Stuifduinen in het Drents-Friese Wold

Stuifduinen waar de wind nog vrij spel heeft, paarse heide, stille bossen en beekdalen. Het Drents-Friese Wold voelt groter dan je van Nederland verwacht. En dat klopt: na de Veluwe is het het grootste aaneengesloten bosgebied van ons land. Maar waar begin je, welke route kies je en waar slaap je?

Het Nationaal Park Drents-Friese Wold ligt op de grens van Zuidwest-Drenthe en Zuidoost-Friesland. In 2000 werd ruim 6.000 hectare bos, heide, stuifzand en beekdalgrasland aangewezen als nationaal park. Het gebied wordt beheerd door onder meer Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en Het Drentse Landschap.

Kort gezegd: start in Appelscha, Diever of Hoogersmilde en kies een van de ruim 30 gemarkeerde wandelroutes. Wil je het Aekingerzand zien, het bekendste stuk van het park, begin dan in Appelscha. Neem je de hond mee, houd hem aan de lijn. En blijf minstens twee nachten, want in één dag zie je maar een klein deel.

Wat maakt het Drents-Friese Wold bijzonder?

De afwisseling. Binnen een paar kilometer loop je van donker naaldbos naar open stuifzand en van natte heide naar een beekdal. Dat komt door de verschillen in de bodem. Venige heide in het Wapserveld en Doldersummerveld ligt hier vlak naast droog stuifzand.

Het Aekingerzand

Het Aekingerzand bij Appelscha heet in de streek ook wel de Kale Duinen. Het is een van de grootste stuifzanden van Nederland, groot genoeg om het zand echt te laten stuiven. Staatsbosbeheer heeft het gebied de afgelopen jaren hersteld door bos weg te halen, zodat de wind weer vat op het zand krijgt. In het stuifzand broedt onder meer de tapuit.

Let op als je oude routebeschrijvingen gebruikt: de bekende uitkijktoren op het Aekingerzand bestaat niet meer. Die is volgens het Nationaal Park in maart 2025 gesloopt, na bijna 30 jaar. Een nieuwe toren is er nog niet.

De heide van het Doldersummerveld en Wapserveld

Hier loop je over wijde heidevelden met vennen. Schaapskuddes houden de heide open, anders groeit die vanzelf dicht met bos. Aan de rand van het Doldersummerveld staat een uitkijktoren over de heide.

De Vledder Aa en het bos

De beek de Vledder Aa ontspringt midden in het Aekingerzand en slingert door het park. Daaromheen ligt het bos waar het Drents-Friese Wold om bekendstaat: veel naaldbos, maar ook eiken en beuken. Een deel van dat bos is ooit aangeplant door de Maatschappij van Weldadigheid. Daar lees je verderop meer over.

Waar begin je in het Drents-Friese Wold?

Kies een startpunt dat past bij wat je wilt zien. Het park heeft drie handige toegangen:

  • Appelscha: het Buitencentrum Drents-Friese Wold van Staatsbosbeheer, met informatie, een gratis parkeerterrein en de kortste weg naar het Aekingerzand. Ook het verharde Familiepad van 2,3 kilometer begint hier. Dat is geschikt voor een kinderwagen of rolstoel.
  • Diever: een dorp aan de rand van het park, met routes het bos in en naar het Doldersummerveld.
  • Hoogersmilde: hier ligt de Natuurpoort Hoogersmilde, met het Belevingspad voor gezinnen en een startpunt voor mountainbikeroutes.

Hoe wandel je in het Drents-Friese Wold?

Met een kaart of app, want het park is groot. Er ligt ruim 130 kilometer wandelpad, verdeeld over meer dan 30 gemarkeerde rondwandelingen. Je vindt ze op de wandelkaart van het park en op de wandelpagina van het Nationaal Park.

In het hart van het gebied krijgt de natuur de ruimte. Daar zijn bewust weinig gemarkeerde routes en zoek je zelf je weg. De meeste delen zijn tussen zonsopkomst en zonsondergang vrij toegankelijk op wegen en paden. Houd je aan de borden, want sommige stukken zijn tijdelijk afgesloten voor herstel of begrazing.

Drie keuzes die goed werken:

  1. Een korte kennismaking: het Familiepad bij het Buitencentrum in Appelscha (2,3 kilometer, verhard).
  2. Een halve dag: een rondwandeling van zo'n 8 tot 11 kilometer vanuit Appelscha over het Aekingerzand.
  3. Een hele dag: combineer bos, stuifzand en heide in een lange route van 15 kilometer of meer.

Kun je fietsen en mountainbiken in het park?

Ja, en op de fiets zie je in één dag veel meer. Er liggen tientallen kilometers fietspad van asfalt, beton en halfverharding. Wie het hele park wil zien, rijdt al snel 60 kilometer: van de zandduinen bij Appelscha via de bossen naar de heide van het Doldersummerveld en Diever.

Mountainbikers kunnen starten in Appelscha, Hoogersmilde, Vledder en Diever. Rijd je paard, dan ligt er ruim 100 kilometer bewegwijzerd ruiter- en menpad.

Mag je hond mee in het Drents-Friese Wold?

Ja, honden zijn welkom, maar de algemene regel is: aan de lijn. In gebieden waar grazers lopen, zoals schapen of pony's, mag je hond vaak helemaal niet mee. De gebieden van Berkenheuvel zijn niet toegankelijk met loslopende honden. Kijk voor de actuele regels op de pagina over honden in het Nationaal Park en volg de borden ter plekke.

Neem je hond mee op vakantie, lees dan ook ons blog Bed and breakfast met hond in Nederland. Daar staat welke vragen je stelt voordat je boekt en wat je meeneemt.

Met de hond naar het Drents-Friese Wold

Wanneer ga je het best naar het Drents-Friese Wold?

Elk seizoen heeft hier iets anders, dus kies op wat je wilt zien:

  • Zomer: in augustus kleurt de heide paars. Dit is de drukste tijd, ga vroeg op pad voor de rust.
  • Voorjaar: vogels zingen en het bos wordt groen. Ideaal om lange afstanden te wandelen of fietsen.
  • Herfst: het bos verkleurt en het is rustiger dan in de zomer.
  • Winter: stilte, lange vergezichten over kaal stuifzand en weinig andere wandelaars.

Wat doe je in de buurt van het Drents-Friese Wold?

Combineer de natuur met een stukje geschiedenis. Vlak bij het park liggen Frederiksoord en Wilhelminaoord, twee van de Koloniën van Weldadigheid. Daar probeerde de Maatschappij van Weldadigheid vanaf 1818 de armoede te bestrijden door arme gezinnen een boerderijtje en werk te geven. Sinds 2021 staan Frederiksoord-Wilhelminaoord en Veenhuizen op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. In museum De Proefkolonie in Frederiksoord zie je hoe dat ging.

Heb je meer dagen, dan ligt Nationaal Park Dwingelderveld ook in de buurt, met uitgestrekte heide en vennen. Zo heb je twee nationale parken op korte afstand van elkaar.

Waar overnacht je bij het Drents-Friese Wold?

Op Slaapenontbijt.nl vind je B&B's in de buurt van het park op de pagina bed and breakfast in Drenthe.

Een voorbeeld is Bosplekkie in Hoogersmilde. Het is een tiny house van circa 30 m² op park De Reeënwissel, aan de rand van het Drents-Friese Wold. Je hebt twee slaapkamers voor maximaal vier personen, een volledig uitgeruste keuken en een eigen omheinde tuin met een overdekt terras. Ontbijt zit er niet bij, je kookt zelf. De prijs is vanaf €95 per nacht met een minimumverblijf van twee nachten. Daarbij komen eenmalig €55 schoonmaakkosten, €35 voor lakens en handdoeken en €1,75 toeristenbelasting per persoon per nacht. Honden zijn in overleg welkom, één hond per verblijf, voor €20 per verblijf.

Reken bij elke accommodatie zo de totale prijs uit voordat je vergelijkt. Een lage prijs per nacht zegt weinig als de bijkomende kosten hoog zijn.

Tot slot

Het Drents-Friese Wold is te groot voor één dag. Kies je startpunt op wat je wilt zien: Appelscha voor het Aekingerzand, Diever voor bos en heide, Hoogersmilde voor een rustige start met het hele gezin. Wandel of fiets, houd je hond aan de lijn en plan minstens een weekend. Dan heb je tijd voor het stuifzand, de heide en een bezoek aan de Koloniën van Weldadigheid.

Veelgestelde vragen over het Drents-Friese Wold

Hoe groot is het Drents-Friese Wold?

Ruim 6.000 hectare. Na de Veluwe is het het grootste aaneengesloten bosgebied van Nederland. Sinds 2000 is het een nationaal park.

In welke provincie ligt het Drents-Friese Wold?

In twee provincies: op de grens van Zuidwest-Drenthe en Zuidoost-Friesland. Bekende dorpen aan de rand zijn Appelscha, Diever, Hoogersmilde en Vledder.

Is het Drents-Friese Wold gratis?

Ja, je betaalt geen entree. De meeste delen zijn tussen zonsopkomst en zonsondergang vrij toegankelijk op wegen en paden. Bij het Buitencentrum in Appelscha parkeer je gratis.

Mag ik met mijn hond in het Drents-Friese Wold wandelen?

Ja, aan de lijn. In gebieden met grazers mag je hond vaak niet mee en bij Berkenheuvel mogen honden niet loslopen. Volg altijd de borden.

Staat de uitkijktoren op het Aekingerzand er nog?

Nee. De toren is in maart 2025 gesloopt. Er staat nog wel een uitkijktoren aan de rand van het Doldersummerveld.

Op zoek naar een B&B bij het Drents-Friese Wold?

Bekijk de B&B's in Drenthe en boek rechtstreeks bij de eigenaar, zonder tussenpersoon. Heb je een vraag? Mail ons via info@slaapenontbijt.nl.

Heb je zelf een B&B in de buurt van het park? Meld je B&B aan en laat gasten je rechtstreeks vinden.

Monique en Richard, Slaapenontbijt.nl